Site icon آمانج آکادمی مرکز آموزش های برنامه نویسی ، دیجیتال مارکتینگ و دیزاین

نقشه سفر کاربر و User flow در طراحی UX

what is user flow and user journey map

طراحی تجربه کاربری (UX)،  User Experience، فرآیند پیچیده‌ای است. هدف در این فرآیند خلق کردن تعاملی رضایت‌بخش میان کاربر و محصول (سایت یا اپ) است. اگر کاربر تجربه‌ای رضایت‌بخش از تعامل با محصول دیجیتال نداشته باشد، رغبتی به استفاده‌ی دوباره از آن نخواهد داشت. اگر محصول سایت باشد، دیگر به آن سایت نمی‌رود. اگر اپ باشد، ممکن است آن را پاک کند. 

طراح محصول برای طراحی کردن تعامل کاربران با محصول باید نیازهای کاربر و توقعاتش از تعامل و همچنین مسیر تعامل با محصول را با دقیق‌ترین جزئیات مشخص کند. برای این کار دو ابزار بسیار مهم وجود دارد: User Journey Map (نقشه سفر کاربر) و User Flow (که به جریان کاربر ترجمه شده است). 

 

در این مقاله قصد داریم شما را با این دو ابزار و تفاوت‌هایشان کاملا آشنا کنیم. 

 

نقشه سفر و جریان کاربر در طراحی تجربه کاربری

قبل از هر چیز باید بر این نکته تاکید شود که نقشه سفر کاربر و جریان کاربر یک چیز نیستند و با هم فرق دارند. هر دو ابزاری تصویری (بصری) در طراحی محصول هستند، اما یک چیز واحد را به تصویر نمی‌کشند. نقشه سفر و جریان کاربر به سوالات متفاوتی درباره‌ی روند تعامل کاربر با محصول پاسخ می‌دهند. متاسفانه،‌حتی بعضی از طراحان UI/UX هم فکر می‌کنند که این دو ابزار یکی هستند. 

 

نقشه سفر کاربر چیست؟

یکی از سایت‌های معتبر در حوزه دیزاین (nngroup.com) نقشه سفر را این‌طور تعریف کرده است

 A journey map is a visualization of the process that a person goes through in order to accomplish a goal.

 نقشه سفر روندی را که کاربر طی می‌کند تا به هدف برسد، به تصویر می‌کشد. 

 یک کاربر مشخص با ویژگی‌های مشخص از سایت یا اپلیکیشن چه می‌خواهد؟ چه کارهایی می‌تواند در آن انجام دهد؟ برای انجام دادن هر کار در وضعیت‌های مختلف چه مراحلی را به ترتیب باید طی کند؟ نقشه سفر پاسخی تصویری به آن سوالات است. پس، طراح برای هر تعامل ممکن در حالات مختلف (سناریوهای مختلف) باید یک نقشه سفر مستقل طراحی کند. 

 

 

 

جریان کاربر (User Flow) چیست؟

User Flows یا UX Flows یا فلوچارت تصویری است که جریان تعامل کاربر با محصول را نشان می‌دهد. هر تعاملی که ممکن است یک کاربر با سایت یا اپ داشته باشد، بخشی از جریان UX است. بگذارید مثالی بزنم. شما می‌خواهید عطر بخرید. وارد سایت سفیر می‌شوید. براساس چیزی که شما دنبالش می‌گردید، ممکن است چندین مسیر مختلف را در سایت طی کنید تا به عطری که می‌خواهید پیدا کنید و بخرید:

۱. ممکن است اسم عطر را بدانید و مستقیما در نوار جستجو آن را بنویسید. یا آن عطر در سایت هست یا نیست. اگر باشد که روی آن کلیک می‌کنید و می‌روید در صفحه و مراحل خرید را طی می‌کنید. اگر نباشد، یا سایت را می‌بندید و می‌روید یا برمی‌گردید به خانه و روی پیشنهادات ویژه کلیک می‌کنید. 

۲. ممکن است دنبال عطرهای یک برند خاص هستید. پس، بلافاصله روی برند کلیک می‌کنید وارد صفحه‌ی آن برند می‌شوید و ادامه‌ی ماجرا. 

۳. ممکن است دنبال یک عطر نه‌ چندان گران باشید. پس، می‌روید پیشنهادات ویژه را چک می‌کنید. در صفحه‌ی پیشنهادات ویژه ممکن است روی چندین عطر کلیک کنید و در نهایت هیچ کدام را نخرید و سایت را ترک کنید. 

 

 

 

 

انواع چارت‌های جریان کاربر

جریان‌های UX  برای طراحی رابط‌های کاربر مختلف و همچنین در وب دیزاین استفاده می‌شود. هر فلو چارت با هدف مشخصی ترسیم می‌شود. بعضی از نمودارهای جریان کاربر فقط مسیر کاربر برای انجام دادن یک کار در سایت را ترسیم می‌کنند. از میان چارت‌های جریان کاربر ۳ تا از بقیه مهم‌تر است: Task flows, Wire flows & User flows. سومین مورد (user flows) همان مثالی است که در بالا طرح شد.

 

۱. Task Flows (جریان یک اقدام مشخص)

بعضی از اقدامات و تعاملات کاربر در سایت مهم‌تر از بقیه است. مثلا، ثبت سفارش تا پرداخت. وقتی طراح می‌داند که همه‌ی کاربران برای انجام دادن یک کار مشخص در سایت یک مسیر را طی می‌کنند،‌ برای نمایش دادن آن مسیر از این نوع چارت استفاده می‌کند. 

 

 

۲. Wire flows 

Wireflows ترکیبی از وایرفریم‌ها و فلوچارت هستند. وایر فلو مسیر تعامل کاربر در یک صفحه را نشان می‌دهد. کاربرد اصلی این نوع از فلو چارت‌ها برای ترسیم کردن جریان کاربر در هر صفحه از اپلیکیشن‌های موبایل است. 

 

 

تفاوت نقشه سفر کاربر و جریان کاربر در چیست؟

نقشه سفر کاربر مراحل تعامل یک کاربر با نیازها و انتظارات معلوم از تعامل با محصول را در سناریویی مشخص نشان می‌دهد. نقشه سفر ۴ مولفه‌ی اصلی دارد:

 

چگونه از نقشه سفر کاربر و جریانات کاربر در فرآیند طراحی استفاده کنیم؟

در فرآیند طراحی محصول هیچ‌ چیز به اندازه‌ی تحقیق برای شناخت کاربر و مشکلات او در تعامل با سایت یا اپ مهم نیست. جریان کاربر برای طراحی درست و دقیق معماری اطلاعات و رابط کاربر محصول بسیار مهم است. جریان کاربر موانع موجود در مسیر حرکت کاربر در سایت یا او را به خوبی نشان می‌دهد.

نقشه سفر معمولا برای ارزیابی تجربه کاربر محصول استفاده می‌شود. وقتی محصول طراحی شده است و تیم طراحی می‌خواهند بفهمند راه‌حل‌‌هایی که برای نیازها و مشکلات کاربران مختلف پیدا کردند، چه‌قدر درست و کارا است. نقشه سفر اشتباهات تیم و برداشت‌های غلطی را که از نیازهای واقعی کاربران داشته‌اند، اصلاح می‌کند. در نتیجه، محصول اصلاح می‌شود. 

 


مطالعه مقاله «پرتو تایپ در طراحی تجربه کاربری» به شما دانشجویان عزیز توصیه می‌شود.


 

نحوه ایجاد جریان‌های کاربر

نقشه سفر کاربر و جریان کاربر محصول جلسات و تحلیل‌های تیم طراحی هستند. معمولا اول روی کاغذ یا تخته کشیده می‌شوند. اگر ضروری باشد، نسخه‌ی دیجیتال آن‌‌ها با کمک ابزارهایی مثل Sketch & Adobe XD تهیه می‌شود. برای طراحی نقشه سفر و جریان کاربر، تیم طراحی باید مراحل زیر را به ترتیب طی کند. 

 

۱. شناختن و درک کردن کاربر 

برای طراحی بهترین جریان کاربر باید بهترین درک ممکن را از کاربر خود داشته باشید. درک نیازها و انگیزه‌های کاربر به شما امکان می‌دهد تا در فرآیند طراحی آگاهانه تصمیم بگیرید. تمام راه‌هایی را که کاربر ممکن است از طریق آن‌ها در سایت یا اپ بچرخد، در نظر بگیرید. ساده‌ترین و مستقیم‌ترین مسیرها را پیدا کنید. یافتن پاسخ سوالات زیر درباره‌ی کاربران محصول به شما کمک می‌کند:

 

۲. کشیدن طرح اولیه

مانند اکثر موارد در طراحی، بهتر است ابتدا با پیش‌نویس یا طرح کلی شروع کنید. جریان اصلی را بکشید. طرح شما حتما باید سه بخش داشته باشد:  نقطه ورود (جایی که کاربر وارد سایت یا اپ می‌شود)، نقاط مختلف تعامل و تعامل نهایی.

 

 

 

 


طراح UI/UX در فرآیند طراحی محصول از متدهای مختلف تحقیق کمک می‌گیرد. «۸ متد تحقیقات کیفی در UX» و «تحقیقات کمی در UX + معرفی متدهای آن» را بخوانید تا با آن متدها کاملا آشنا شوید.


 

۳. مشخص کردن اشکال و نمادها

جریان کاربری یک نمودار، دیاگرام یا چارت است. یعنی از تعدادی شکل و خط و نوشته در رنگ‌های مختلف تشکیل شده است. هر شکل و رنگ در فلو چارت معنی خاص خود را دارد و پیام مخصوصی را منتقل می‌کند. متدوال‌ترین اشکال که طراحان در کشیدن جریان کاربر از آن‌ها استفاده می‌کنند، عبارت‌اند از:

مستطیل متداول‌ترین شکل است که معمولا نمایانگر یک صفحه یا صفحه نمایش است. مستطیل‌ها برای نشان‌ دادن نقطه‌ای که کاربر در آن کاری انجام می‌دهند، استفاده نمی‌شود. 

 

مهمترین قسمت جریان کاربر است که مسیر حرکت کاربر را نشان می‌دهد. خطوط دارای فلش همه چیز را به هم گره می‌زند و جریان را از طریق نمودار تعیین می‌کند. 

دایره بیشتر برای نمایش یک عمل استفاده می‌شود یعنی کاری یا اقدامی که کاربر باید آن را انجام دهد. 

 

 

این شکل که معمولاً  “الماس تصمیم” نامیده می‌شود، همیشه نشان‌دهنده‌ی یک پرسش است. جایی که کاربر در جریان و مسیر تعامل باید انتخاب کند یا به سوالی پاسخ دهد که ادامه‌ی مسیر را مشخص می‌کند، با لوزی که روی آن سوالی وجود دارد نشان داده می‌شود. (مثلا، این سوال که آیا قبلا در سایت ثبت نام کرده‌اید؟.)

 

 

۴. بازبینی کردن طرح اولیه 

از اصول کلی دیزاین و طراحی رابط کاربر پیروی کنید. طرح اولیه را براساس آن اصول ارزیابی کنید و اگر ابهامی در طرح وجود دارد، آن را بر طرف کنید. 

اشکال در فلو چارت بدون متن یا برچسب‌ها (Label) معنی ندارند. از عنوان چارت گرفته تا تک تک کلمات و عباراتی که روی آن نوشته می‌شود باید در نهایت دقت انتخاب شده باشد. کسی که چارت را می‌خواند باید در یک نگاه آن را بفهمد. علاوه بر این، همه‌ی حروف کلمات و عبارات را با حرف بزرگ ننویسید. چون ثابت شده است که روی خوانایی تاثیر منفی می‌گذارد و بیننده و خواننده چارت را به زحمت می‌اندازد. 

 

 

هدف اصلی از رنگ در نمودار جریان UX باید کمک به خواننده در شناسایی و گروه بندی اشکال و همچنین برجسته سازی اقدامات مهم کاربر باشد. پس، در انتخاب رنگ‌ها و تیرگی و روشنی آن‌ها دقت کنید. رنگ‌ها برای زیبایی نموار نیست. پیامی را به بیننده منتقل می‌کند. 

 

همان‌طور که اشاره شد، در طراحی یک محصول به بیش از یک نمودار جریان کاربر نیاز است. پس، طراح باید در طراحی همه‌ی آن نمودارها هماهنگ عمل کند و از رنگ‌ها، شکل‌ها و متن‌های یکسان استفاده کند. معمولا، برای هر چارت یک راهنما هم نوشته می‌شود تا هر کس آن را می‌بیند، معنی علائم یا شکل‌ها را دریابد. 

 

 

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

جریان های کاربری (User Flows) و نقشه های سفر کاربر (User Journey Map) تقریبا مشابه هستند و هر دو هدف یکسانی را دنبال می کنند. هدف هر دو کمک به فهمیدن چگونگی تعامل کاربر با محصول و راه‌حل‌ها است. با این وجود، هر کدام از آن‌ها بر جنبه‌های متفاوتی از تعامل با یک محصول تمرکز می‌کند. 

تهیه هر دو در طول فرآیند طراحی محصول ارزشمند و کمک‌کننده ولی بسیار وقت‌گیر است. در UX، جریان کاربر راهی عالی برای قرار دادن خود در جای کاربر و درک اوست. طراحی نمودار فلو در ابتدای فرآیند طراحی خطر سوء‌تفاهم در مورد مشخصات طراحی و نیاز به انجام مجدد کار را کاهش می‌دهد. همچنین طراحی جریان کاربر بهترین راه برای ارزیابی و تست طراحی رابط کاربری محصول است. 

به یاد داشته باشید که مخاطب فلو چارت و نقشه سفر کاربر تمامی افراد درگیر در طراحی محصول (حتی برنامه‌نویسان و توسعه‌دهندگان و مدیران پروژه یا سهام‌داران) هستند. پس، مهم‌ترین نکته در طراحی آن دو ابزار این است که کاملا گویا و واضح مسیرهای مختلف حرکت کاربر در سایت یا اپ و همچنین تعامل کاربر با محصول برای انجام دادن یک کار مشخص را به تصویر بکشد. 

 

دوره غیرحضوری کاربـردی و عملی طراحـی تجربـه کاربـر (UX Design)

آموزش طراحی تجربه کاربر برای ورود به بازار کار

اگر بخواهیم تجربه ی کاربری را تعریف کنیم باید این طور بگوییم که: بهبود میزان رضایت کاربر با استفاده از افزایش کاربردپذیری و ایجاد رضایت در تعاملات بین کاربر ومحصول را تجربه‌ی کاربری می گویند.
به زبان ساده تر، تجربه کاربری مناسب دقیقا همان عاملی است که باعث می شود مشتری تصمیم بگیرد که آیا دوباره به وب سایت شما بازگردد یا خیر، و هم‌چنین تعیین می‌کند که شما در ذهن مشتری به فراموشی سپرده می‌شوید یا ماندگار; تجربه‌ی کاربری خوب در هنگام تعامل با سایت شما به مشتری حس لذت بخشی را القا می‌کند، این حس هم می‌تواند از طریق مرتب بودن، با کیفیت بودن و سرعت مناسب فرایندهایی که قرار است مشتری برای رسیدن به یک هدف خاص طی کند باشد و هم موارد دیگر از قبیل مکان مناسب قرار گرفتن المان‌ها و...
ادامه...

مشاهده نسخه گرافیکی و کامل